De sneeuw van morgen - Hoe werkt een weermodel?


By bertjebertje on 17 February 2021 · 10

Waar en wanneer gaan ze vallen, die dikke vlokken? Voor velen de grote vraag wanneer ze deze site openen. Maar hoe kom je tot zo’n voorspelling. Hoe zeg je überhaupt iets over het weer van morgen, laat staan het weer van volgende week? In dit artikel wil ik kort ingaan op het modeleren van het weer.

Er zijn vele verschillende weermodellen, maar in essentie werken ze allemaal hetzelfde: Elk weermodel deelt de atmosfeer op in kleinere volumes. Voor elk volume, of grid-cell, nemen we aan dat de atmosfeer hier gelijk is. Figuur 1 laat dit schematisch zien. Overigens hoeven dit niet per se vierkantjes te zijn. Zo heeft het Duitse ICON model bijvoorbeeld een driehoekige structuur, terwijl het MPAS model een zeshoekig grid heeft.

Figuur 1: Schematische weergave van een het grid van een (globaal) weermodel
Figuur 1: Schematische weergave van een het grid van een (globaal) weermodel

Vervolgens kunnen we voor elk van deze volumes of gridcellen een aantal formules oplossen waaraan de atmosfeer volgens de natuurkunde moet voldoen. De zogenaamde ‘governing equations’ zijn een aantal formules die het behoud van impuls, massa en energie beschrijven. Deze vergelijkingen beschrijven de beweging van de lucht over de aarde. Je kan je bijvoorbeeld voorstellen dat alles wat in een zo’n kubusje in figuur 1 op een bepaalde tijd instroomt, gecompenseerd moet worden door wat er aan de andere kanten uitstroomt, of de dichtheid en druk moeten toenemen.

Vooral de vergelijkingen voor het behoud van impuls, de zogenaamde Navier-Stokes vergelijkingen, zijn voor computers (en mensen) heel lastig op te lossen. Daardoor hebben we de krachtigste supercomputers ter wereld nodig om dit soort modellen te draaien. Gelukkig zijn computers de afgelopen decennia veel sneller geworden, iets wat mede heeft bijgedragen aan de verbetering van de weesvoorspelling.

Dit zorgt er ook voor dat we op steeds hogere resoluties kunnen rekenen – in simpele woorden: De aarde opdelen in meer, en kleinere vakjes. Dit heeft vooral een groot voordeel in de bergen. Het is namelijk belangrijk je te beseffen dat hoe hoger de resolutie is, hoe beter je de onderliggende topografie (het terrein) kan afbeelden (zie figuur 2). En daardoor kunnen alle interacties van de lucht met deze topografie beter worden gesimuleerd. In figuur 2 zie je een domein van ca 40 bij 40 km rond om Davos, CH voor toenemende resoluties van 2.2km (L), 1.1km (midden), 250m (R). Onder: De doorsnede langs het oranje vlak.

Figuur 2
Figuur 2

En dat zijn er veel. Denk bijvoorbeeld aan de invloed die bergen hebben op de wind, maar ook de afkoeling omdat lucht gedwongen wordt te stijgen. Deze processen hebben een grote invloed op waar de sneeuw valt.

Om het weer voor de hele wereld op een hoge resolutie te berekenen is voor de huidige generatie supercomputers nog een beetje te veel. Bovendien is het ook niet per se nodig om over grote stukken oceaan heel gedetailleerd het weer te berekenen. We kunnen daarom een onderscheid maken tussen globale modellen (GFS, ECMWF, ICON) en regionale modellen (COSMO, ARPEGE, AROME). Globale modellen draaien op een lagere resolutie, waardoor ze snel grotere oppervlaktes kunnen berekenen. Vervolgens word de voorspelling van zo’n globaal model voor een select gebied (bijvoorbeeld Europa) nogmaals op hoge resolutie doorgerekend door een regionaal model. Typische resoluties van een globaal model zijn 13-28 km (ICON-GFS), terwijl regionale modellen op een schaal van 1-7 km opereren.

Praktisch gezien betekent dat, dat als je wil weten of er meer sneeuw in Andermatt of Engelberg valt, GFS misschien niet het beste middel is. Beter kijk je dan naar een hoog-resolutie model zoals COSMO-1 van de Zwitserse weerdienst, of natuurlijk het WePowder model.

Is daarmee dan alles gezegd? Nee nog lang niet. Het bovenstaande beschrijft alleen de dynamica van een model: hoe de atmosfeer beweegt. Vervolgens zijn er vele, vele stapjes waarin de verzadiging van de lucht en de verschillende typen neerslag worden berekend (de zgn microphysics module), een module die de korte- en lange golfstraling berekent, een module die de interactie met het landoppervlak (sneeuw!!) simuleert en nog veel meer. Al deze modules communiceren met elkaar om zo tot een fysisch consistente voorspelling te komen. Zie figuur 3 voor een overzicht van deze fysische processen, en figuur 4 voor een schematische weergave van deze processen in het ICON model. Om al deze stappen te beschrijven heb ik nog vele artikelen nodig, dus dat zal moeten wachten tot een andere keer.

Figuur 3: Fysische processen in een weermodel
Figuur 3: Fysische processen in een weermodel

Figuur 4: Overzicht van alle fysische modules in het ICON model
Figuur 4: Overzicht van alle fysische modules in het ICON model

Bronnen

  • Figuur 1: Edwards, P.. “History of climate modeling.” Wiley Interdisciplinary Reviews: Climate Change 2 (2011): 128-139
  • Figuur 2: Bert Kruyt/SLF
  • Figuur 3: Bauer et al 2015
  • Figuur 4: Deutsche Wetterdienst

Comments


  • ieism
    Tourist
    ieism op 17 February 2021 · 16:38
    Ik ga even chips en bier halen en er voor zitten, dit zijn de betere artikelen!
    splitfest.nl
  • Polhovsky
    Expert
    Polhovsky op 17 February 2021 · 17:14
    @bertjebertje: maar kun je ook voorspellen of Marte open zal zijn? 😉
    'Skiing is the best way in the world to waste time' - Glen Plake
  • Ee1co
    Advanced
    Ee1co op 17 February 2021 · 17:37
    Om al deze stappen te beschrijven heb ik nog vele artikelen nodig

  • bertjebertje
    Advanced
    bertjebertje op 17 February 2021 · 17:48
    @bertjebertje: maar kun je ook voorspellen of Marte open zal zijn? 😉Polhovsky op 17 feb 2021 17:14
    Ha! Goede herinneringen, man wat is dat lang geleden!
    Voorspellen of Marte open gaat zal niet heel moeilijk zijn, dat is vooral afhankelijk van de windsneldheid!
  • Polhovsky
    Expert
    Polhovsky op 18 February 2021 · 15:35
    @bertjebertje: maar kun je ook voorspellen of Marte open zal zijn? 😉Polhovsky op 17 feb 2021 17:14
    Ha! Goede herinneringen, man wat is dat lang geleden!
    Voorspellen of Marte open gaat zal niet heel moeilijk zijn, dat is vooral afhankelijk van de windsneldheid!bertjebertje op 17 feb 2021 17:48


    Daar heb je gelijk in! Als het personeel niet tegenwerkte, was ie open bij minder dan 20 km/uur wind. Maar soms stond je om onverklaarbare redenen een uur te wachten in de rij...

    Jep, 2009 was dat. Ik ben er nog een paar keer terug geweest met ook voornamelijk goede herinneringen. Als het aan is, is dat toch wel een hééééééle fijne lift.
    'Skiing is the best way in the world to waste time' - Glen Plake
  • 3zel
    Advanced
    3zel op 22 February 2021 · 09:16
    Mooi stuk, dankjewel!
    knowledge is powder
  • Folkert
    Advanced
    Folkert op 22 February 2021 · 23:25
    Interessant, thx!

    Dat combineren van een hoge en van een lage resolutie model, is dat een kwestie van het hoge resolutie model draaien met als boundary conditions de vooraf berekende condities in de lage resolutie grid cells?

    Oftewel: heb je voor een hoge resolutie run eerst een globale run nodig?

    En dan ben ik natuurlijk (want daar begon de vraag elders mee) benieuwd hoe Wepowder aan haar data komt. Heeft Morris een supercomputer in de kelder staan? 😉
  • Arjen
    Advanced
    Arjen op 23 February 2021 · 10:22
    @Folkert Wij maken iedere nacht gebruik van de rekenkracht van Google Cloud.
    One day, they'll invent synthetic powder, ban all kinds of work and give you a free liftpass...
  • bertjebertje
    Advanced
    bertjebertje op 23 February 2021 · 11:55
    Interessant, thx!

    Dat combineren van een hoge en van een lage resolutie model, is dat een kwestie van het hoge resolutie model draaien met als boundary conditions de vooraf berekende condities in de lage resolutie grid cells?

    Oftewel: heb je voor een hoge resolutie run eerst een globale run nodig?

    En dan ben ik natuurlijk (want daar begon de vraag elders mee) benieuwd hoe Wepowder aan haar data komt. Heeft Morris een supercomputer in de kelder staan? 😉Folkert op 22 feb 2021 23:25


    Klopt helemaal, je gebruikt inderdaad een globale run als boundary conditions voor een hogere resolutie run. Uiteindelijk bepaalt de globale circulatie voor een groot gedeelte het weer, dus die moet je meenemen.

    Zo'n gobaal model wordt elke 6 uur opnieuw gestart op basis van de vorige run(s) en een heleboel meetdata van over de hele wereld. Sommige globale modellen maken hun data gratis beschikbaar (GFS -meen ik), terwijl anderen alleen tegen betaling geleverd worden (ECMWF).

    En zoals Arjen aangeeft hoef je tegenwoordig niet meer je eigen fysieke supercomputer te hebben om over veel rekenkracht te beschikken. Gewoon je portemonnee trekken en dan wordt het onderhoud ook nog eens voor je gedaan 😃

  • Marijnt
    Beginner
    Marijnt op 23 February 2021 · 14:04
    Erg interessant, dank!

Reply

You need to be logged in to post a comment in this topic. Login or create an account.

Upgrade to wepowder Pro

  • Extended 14 day forecast
  • Slope angle and exposition terrain layers
  • Inspirational freeride routes
wePowder Pro