Ben je ervaren?


Door MartijnSchell op 11 december 2012 · 18

Ben jij ervaren?
Ben jij ervaren?

Fanatieke freeriders en toerskiërs zien hun ervaring als het grootste bezit. Want veel ervaring zorgt voor een enorm repertoire. Maar wat is ervaring? Moeten we ons niet eerst eens afvragen of ervaring wel ervaring is. Iemand die al tien jaar off-piste rijdt maar in het terrein een beslissing aan een ander overlaat, blijft relatief onervaren.

Evalueren

Elke belevenis zouden we, om goed met je ervaring om te gaan, voor ons zelf moeten evalueren. Om kritisch naar je zelf te kijken kom je wellicht tot de ingeving dat die fantastische afdaling door de poedersneeuw toch niet zo optimaal was en absoluut aan de grens lag. In de loop van de tijd herken je beter waar je op kunt anticiperen. Of is dit veel gemakkelijker gezegd dan gedaan? Want hoe kun je nu leren van een niet herkende levensgevaarlijke helling vol poeder? Het heeft eerder een fantastische afdaling- en dus euforisch gevoel opgeleverd en juist niet 'oeps dat ging maar net goed' ervaring! Een valkuil is al snel dat de positieve belevenissen dominerend werken en dat je de negatieve belevenissen of onpopulaire situaties sneller wilt vergeten. Ik geloof dat het in de praktijk van wezenlijk belang is hoe je met je ervaring omgaat. Hoeveel ik werkelijk vertrouw op mijn ervaring hangt hier immers vanaf.

Ervaring of mazzel?
Ervaring of mazzel?

De 'pro' beslist maar hoe?

Ik probeer in de bergen mijn veiligheidsbewustzijn verder te ontwikkelen, met het risico te leven en daar op een goede manier mee om te gaan. Ik vertrouw op mijn ervaring, mijn gevoel, intuïtie maar ook op mijn kennis om een situatie die zich voordoet systematisch te analyseren. Heeft intuïtie te maken met je ervaring? Ik geloof van wel. Als je op een juiste manier met je intuïtie om weet te gaan en dat kan koppelen aan je ervaring dan helpt dat in je te nemen beslissing om een helling wel of niet af te dalen.

Beïnvloeding

Als je zelf niet voorop gaat in het terrein, of niet meedoet aan het procesdenken binnen de groep, worden je eigen zintuigen op een lager pitje gezet en ski je min of meer relaxed achter je poedermaatje aan waarvan je weet dat hij de beslissingen neemt. Daarnaast spelen de omstandigheden waar je in verkeert een enorme rol in hoeverre je intuïtie werkt of dat je wel of niet in de juiste flow verkeerd. Zonnig weer, voldoende andere freeriders in het gebied of bijvoorbeeld poederstress levert een andere ontwikkeling van je intuïtie op dan dat je die dag alleen bent, de helling geëxponeerd is of volledig in de schaduw ligt. En wat te denken hoe je buikgevoel werkt bij slecht weer! Je zelf verschuilen omdat je onzeker bent en geen grip hebt over de situatie en nu je poedermaatje laat beslissen onder de noemer 'mooi leermoment' kan je later in de problemen brengen. Bedenk voor de opbouw van je ervaring dat jij, voor jezelf in zo'n situatie, je eigen verantwoordelijkheid hoort te dragen.

Wie neemt de beslissing?
Wie neemt de beslissing?

Beslissing

Het komt zeker op de beslissingssituatie neer welke handvatten je in welke volgorde inzet. Hoofdcriterium is in welk tijdsbestek het beslissingsproces moet plaatsvinden. Heb je alle tijd of moet er in een fractie van een seconde beslist worden. Voorbeeld: Stel, je staat boven een korte steile helling die nog compleet onaangetast is. Je hebt hier de tijd om te analyseren en te beslissen in 'Ja of Nee' en bij een ja, wat is dan de beste strategie? Je skiet vervolgens de helling in maar draagt géén airbag. Opeens word je 'toch' door een kleine lawine, die langzaam start maar wel groter wordt, gegrepen. Nu moet je binnen een fractie van een seconde een beslissing nemen. Ski ik in volle sjass naar beneden of probeer ik naar de zijkant er nog uit te skiën. Draag je wel een airbag in een zelfde situatie, dan handel je in de zelfde seconde als volgt: 'Kijk - Pak - Trek'. Hierbij beslist uitsluitend je reflex hoe je reageert. Deze reflex kun je door steeds actuele scenario's te schetsen of door een systematische training optimaliseren. In de regel heb je meer of minder de tijd voor je beslissing. Bij een lawinesituatie kun je je verstand en intuïtie op een geniale wijze samenvoegen.

Safetystop

Bij elke helling of safetystop waar je een nieuw overzicht krijgt van de passage, zou je als volgt kunnen denken:

- Gebruik alle voor de hand liggende informatie en waar mogelijk probeer je de feiten rationeel te analyseren. Op basis van je analyse van de helling verwacht je geen lawine, 'je beslissing is een go', maar stel dat je het mis hebt zoals het voorbeeld hierboven? Hoe groot kan de sneeuwplak zijn en waar kom je uit zoals een bos, riviertje of juist een open vlakke helling? Bij twijfel uiteindelijk je intuïtie laten beslissen.

Gevoel versus resultaat
Gevoel versus resultaat

Wat doe ik als het resultaat van de analyse niet overeenstemt met het gevoel?

Ik moet deze discrepantie serieus nemen en verzoeken te verklaren. Door kritisch naar je beslissingen te kijken bouw je effectief je ervaring op. Kanttekening is de kwantiteit versus de kwaliteit van je gevoel. Het is onomstreden dat je door je gevoel of ingevingen overschaduwd kunt raken. Dat overkomt een zelfstandige freerider die weinig in de bergen komt (met het verzoek het risico tot het minimum te beperken) vaker. Hij ziet meer spreekwoordelijke beren op de weg en hierdoor kan zijn gevoel bij de eerste de beste helling overgaan in angst. Een freerider met meer ervaring kan gemakkelijker zijn gevoel met feiten beredeneren. Dat betekent dat eerst een omvangrijk repertoire voorhanden moet zijn om hier zijn onderbuik gevoel naar zijn waarde in te kunnen vullen. Als je de twijfel niet kan overstemmen dan doe je er verstandig aan om te zeggen. Nee, nu niet!

Intuïtie

Maar stel dat je bovenaan de helling omdraait omdat je een zogenaamde klomp in je maag hebt en een halve dag later tot je verbazing opmerkt dat de hele helling is afgekrast. In hoeverre is de intuïtie voor jezelf dan geloofwaardig? Als freerider heb ik een aantal keer het geluk gehad dat mijn intuïtie uitkwam zodat ik nu weet dat ik op mijn onderbuikgevoel kan varen. Ik zie dan toch echt liever dat de helling achteraf afgekrast is, dan dat ik moet constateren dat de complete helling naar beneden is gekomen (Het is helaas niet zo dat je intuïtie het altijd bij het juiste eind heeft). Bij de minder ervaren freerider kan ik aanraden zich vooral te richten op de basis die je geleerd hebt bij een lawinekunde cursus, ook al beperkt zich dat nog even tot een eenvoudig beslismodel en daar vertrouwen uit te putten.

Evalueer

Als freerider, ongeacht met veel of nog weinig ervaring, geef ik je graag de spreekwoordelijke tip: 'je kunt altijd dansen, ook al is dat af en toe niet met de bruid'. Geniet van de bergen, 'praat met de natuur' en probeer de minder- maar zeker ook aan de geslaagde beslissingen van de dag voor jezelf te evalueren. Daarmee bouw je effectiever je ervaring op en lukt het beter je intuïtie op waarde in te schatten.

*In tueri betekend 'met de geest waarnemen'.

Reacties


  • smorenburg
    Tourist
    smorenburg op 11 december 2012 · 15:13
    Goed artikel Martijn, en een nog betere laatste foto 😉
  • Nicky
    Advanced
    Nicky op 11 december 2012 · 15:26
    Goed stuk Martijn, thnx!
  • AlexSki
    Tourist
    AlexSki op 11 december 2012 · 16:06
    Goed verhaal, Martijn. En idd die laatste foto 😃
  • The_O
    Tourist
    The_O op 11 december 2012 · 17:10
    Pittig stukje en veel stof om over na te denken.
    Blijven evualeren dus, wellicht ook zaken zwart op wit zetten want na verloop van tijd ga je vooral de details vergeten....
    And Also The Trees
  • Haas
    Expert
    Haas op 11 december 2012 · 17:24
    Goed bezig martijn!
    There are no secrets, only information you don't yet have...!!
  • koen_djfistel
    Advanced
    koen_djfistel op 11 december 2012 · 18:08
    dit slaat meermaals de nagel op de kop !!! meer dan belangrijk artikel (voor mij?!)
    sbs roelz
  • telemikey
    Advanced
    telemikey op 11 december 2012 · 20:19
    Als ik er nog een tip aan toe mag voegen, aansluitend op de een na laatste alinea:

    "Wees trots (in de evaluatie) op elke beslissing om NIET te gaan. Ook (of misschien zelfs wel vooral) als dat tegen het groepsproces in druist".

    Uiteraard vallen hier allerlei nuanceringen en uitzonderingen op te maken maar toch: 'gaan' terwijl je gevoel 'stop' zegt is vaak gemakkelijker dan 'stoppen' terwijl je gevoel (of de groep) 'gaan' zegt. Dat vereist dat je voor jezelf denkt en verantwoordelijk bent, je niet zomaar laat leiden en jezelf boven groepsdruk en/ of poederstress kunt verheffen.
    White room,Pillow lines,I rule
  • koen_djfistel
    Advanced
    koen_djfistel op 11 december 2012 · 20:31
    @telemikey : interessant ; maar mss nog moeilijker : wat te doen met : "je gevoel en kennis zegt "go" " maar de groep zegt "no go" ??? (moet je dan terug op cursus???). En uiteindelijk ging de discussie over dat ene graadje meer in de hellingsgraad ...
    sbs roelz
  • Manoni
    Expert
    Manoni op 11 december 2012 · 22:31
    Super goed artikel! Heel herkenbaar. Je kan wel lekker volgen, tot het moment komt dat jij als de pro wordt gezien en mensen op jouw oordeel vertrouwen. Het kan nooit kwaad om te leren van elkaars denkprocessen en bijvoorbeeld eens te vragen waarom iemand die beslissing neemt.
  • Arjen
    Advanced
    Arjen op 11 december 2012 · 23:15
    Mooi stuk tekst Martijn. Ik heb 'm twee keer gelezen om de boodschap nog extra door te laten dringen. Het sluit goed aan bij een lezing van een man van de SLF van afgelopen weekend, die hierin aangaf dat 'ervaring niets waard is totdat je tot reflectie overgaat. Pas dan kan je groeien'.
    One day, they'll invent synthetic powder, ban all kinds of work and give you a free liftpass...
  • telemikey
    Advanced
    telemikey op 12 december 2012 · 09:38
    @koen: misschien is dat wel meer een sociale vraag?

    Bij mij in de groep spreken we vaak af dat als er iemand geen goed gevoel bij een afdaling heeft de gehele groep niet gaat. Voorafgaand aan de beslissing om wel/ niet te gaan mag dan best een stevige (objectieve) discussie plaatsvinden. Maar blijft 1 iemand (of meerdere) dan toch op een 'NO GO' dan ben ik geneigd om daar rekening mee te houden: ik ga niet iemand tegen wil en dank een afdaling in sleuren. Daar beleeft de ander geen lol aan (doodsangst) en ik ook niet (irritatie).

    En omdat het uiteindelijk draait het om blij worden van wat je doet is het (naar mijn idee) dus ook zinloos om iemand of een groep tegen wil en dank in op sleeptouw te nemen. Daarbij komt dat ik het natuurlijk verkeerd kan beoordelen en dat die afdaling gewoon niet kan: dus luisteren naar de argumenten van anderen.

    Uiteindelijk hoop ik eerder te voorzichtig te zijn (en dan maar net iets minder gave hellingen te rijden) dan iets te onvoorzichtig. De rol die een gids soms/ vaak heeft (haal het maximale uit de situatie) benijd ik dan ook niet altijd...

    En om het dan helemaal filosofisch te beëindigen: ik vind dat we wat vaker 'tevreden' moeten zijn. Dat geldt in het algemeen als (consumptie) maatschappij maar ook specifiek in dit geval als freeridende lawine amateurs (de uitzondering daargelaten). De zucht naar meer/ gaver/ dieper/ steiler etc kan alleen eindigen in het overschrijden van de grens...

    Een ambitieus iemand bereikt vaak mooie dingen. Een tevreden iemand bereikt wat een ambitieus iemand misschien wel in ultimo zoekt: geluk.
    White room,Pillow lines,I rule
  • telemikey
    Advanced
    telemikey op 12 december 2012 · 09:41
    Excuses voor de thread drift Martijn. Zeker een goed stuk!
    White room,Pillow lines,I rule
  • MartijnSchell
    Elite
    MartijnSchell op 12 december 2012 · 09:45
    @telemikey goede aanvulling. Hoe zit iemand in elkaar? Is zijn of haar dag pas goed als het maximaal of juist optimaal was. Wie van Wepowder kan na een optimale run om 14.00 uur stoppen en op het terras gaan zitten staren naar die juist gereden optimale lijn?
  • telemikey
    Advanced
    telemikey op 12 december 2012 · 15:39
    Gelukkig nog iemand 😉
    White room,Pillow lines,I rule
  • froukski2
    Advanced
    froukski2 op 12 december 2012 · 16:15
    Thanks Martijn, goed stuk tekst. Om nog eens na te lezen!!
    Skiën in de verse peuf maakt mij zo blij als een oeuf
  • snah
    Expert
    snah op 12 december 2012 · 21:13
    Een goede freerider .......is een oude..... 😉

    @mike: I'll join you!!!!
    Let's ride...:)
  • Berber
    Expert
    Berber op 12 december 2012 · 22:10
    Top Martijn !
  • Berber
    Expert
    Berber op 12 december 2012 · 22:16
    En alle aanvullende info/comments zijn dat ook ! Kan me bij alles aansluiten!

Reageer

Je hebt een account nodig om te kunnen reageren in dit topic. Login of registreer.

Upgrade naar wepowder Pro

  • Uitgebreide 14 dagen verwachting
  • Hellingshoek- en expositielagen
  • Inspirerende freeride routes
wepowder Pro