Wat is een Nordstau?


Door Henri op 29 september 2021 · 1

Genieten van Nordstau poeder
Genieten van Nordstau poeder

Elke winter wachten we met smart tot het woordje Nordstau in de weerberichten tevoorschijn komt. Voor velen is de term Nordstau natuurlijk bekend, maar toch komen er altijd een hoop vragen binnen. In dit achtergrondartikel probeer ik antwoord te geven op de volgende vragen over een Nordstau:

  • Hoe ontstaat een Nordstau?
  • Is elke Nordstau hetzelfde?
  • Wat betekent een Nordstau voor het weer in de rest van de Alpen?
  • Hoe kun je een Nordstau op de weerkaarten herkennen?

Midden in de Nordstau van januari 2019
Midden in de Nordstau van januari 2019

De Alpen als barrière

De Jetstream/straalstroom: De jetstream is allesbepalend voor het winterweer in de Alpen. Alle informatie over dit onderwerp volgt in een volgend artikel.

Het weer op onze breedtegraad wordt sterk beïnvloed door de jetstream. Deze harde wind waait boven in de troposfeer op zo’n 10 kilometer hoogte. De ligging van deze straalstroom bepaalt het traject die de depressies afleggen en dus waar het in de winter kan sneeuwen. Voor een Nordstau is in de regel een meanderende jetstream nodig die meer meridionaal (noord-zuid) verloopt in plaats van het doorgaans zonale (west-oost) patroon.

Nordstausituatie in maart 2021
Nordstausituatie in maart 2021

Deze noordelijke stroming maakt het mogelijk dat polaire lucht boven de Noordzee vocht op kan pikken en over Centraal-Europa kan uitzakken. De vochtige luchtmassa van arctische origine kan op deze glijbaan de noordkant van de Alpen bereiken. De Alpen vormen een natuurlijke barrière waardoor de lucht hier gedwongen wordt te stijgen. Bij het stijgen koelt de lucht af, vindt er condensatie (wolkenvorming) plaats en kan het veel sneeuwen. Een meteorologische term voor dit proces is de orografische versterking van neerslag.

Waar valt de meeste sneeuw?

In de regel is de neerslag tijdens een Nordstau minder hevig dan bij een Südstau, maar in een ideale setting kan een Nordstau dagenlang aanhouden. De totale sneeuwaccumulatie kan alsnog flink oplopen. Denk bijvoorbeeld maar terug aan januari 2019, waar de Noordalpen na een dagenlange Nordstau recordhoeveelheden sneeuw hebben ontvangen.

Bij een Nordstau hebben we het altijd over enkele regio’s die gebakken zitten, zoals de Glarner Alpen en Engelberg in Zwitserland en het Bregenzerwald, Arlberg en Karwendel in Oostenrijk. Als je de locaties op de kaart bekijkt, zie je dat ze allemaal aan de noordrand van de noordelijke Alpen liggen. De vochtige lucht klapt hier op de eerste hoge bergen en wordt gedwongen om flink te stijgen, met hevige neerslag als gevolg.

Locaties van een aantal typische nordstaugebieden in het rood. In het groen een vereenvoudigde weergave van de alpenhoofdkam.
Locaties van een aantal typische nordstaugebieden in het rood. In het groen een vereenvoudigde weergave van de alpenhoofdkam.

Inneralpiene gebieden ontvangen in de regel een flink stuk minder. In Tirol merk je het verschil bijvoorbeeld bijzonder goed tussen de noord- en zuidkant van Innsbruck. Terwijl de Nordkette nog onderdeel is van de Karwendel en de eerste grote barrière na het Alpenvoorland vormt, kan de lucht na deze bergrug alweer wat dalen. Direct ten zuiden van Innsbruck blijven de sneeuwhoeveelheden daarom een stuk beperkter. Op plaatsen waar je geen machtige barrière aantreft kan de sneeuwval verder doordringen en kunnen de inneralpiene gebieden meer van de Nordstau profiteren.

Ook de Franse Noordalpen kunnen meeprofiteren van een Nordstau, maar hoeveel dat kan zijn hangt sterk af van de luchtdruksetting. Nadert het hogedrukgebied vanuit het westen, dan kan het in deze regio al langzaam opklaren terwijl het nog langer kan doorsneeuwen in de rest van de Noordalpen.

Nordföhn

Vindt er in de Noordalpen een Nordstausituatie plaats, komt het vaak voor dat er in de Zuidalpen föhncondities heersen. Als de luchtmassa’s vanuit het noorden de alpenhoofdkam hebben bereikt, wordt de daling ingezet. De uitgesneeuwde lucht is droger en kan daarom sneller opwarmen tijdens deze daling. Een typische Nordföhnsituatie met hoge temperaturen ontstaat in de Zuidalpen. Een uitgebreide uitleg over het concept föhn in de Alpen volgt in een volgend achtergrondartikel.

Hoewel de grens van het weer tussen de Noord- en Zuidalpen vaak erg scherp kan zijn, moeten skigebieden dicht tegen de alpenhoofdkam (ongeveer 10 – 20 kilometer) alsnog rekening houden met bewolking en/of neerslag, met name wanneer de stroming erg sterk is. Hoe verder zuidelijker, hoe beter het weer dus wordt. Treedt er Nordföhn op, moet je in de Zuidalpen wel rekening houden met een stormachtige wind en de bijbehorende lawinerisico’s.

Een typische sneeuwhoeveelhedenverdeling bij een Nordweststau in januari 2021
Een typische sneeuwhoeveelhedenverdeling bij een Nordweststau in januari 2021

Nordweststau

Niet elke Nordstau is hetzelfde. Bij een stroming vanuit het noorden krijgen de eerdergenoemde gebieden de volle laag, maar als de wind meer vanuit het noordwesten komt, wordt het al snel een ander verhaal. Het zwaartepunt van de neerslag ligt dan hoofdzakelijk tussen het Mont-Blancmassief en de Arlberg, zoals je hierboven heel duidelijk kunt zien. Een groot deel van Oostenrijk ligt met een noordwestelijke stroming in de neerslagschaduw en pakt veel minder sneeuw mee.

Analysekaart van 8 januari 2019 (DWD, wetter3.de)
Analysekaart van 8 januari 2019 (DWD, wetter3.de)
Neerslagkaart van 8 januari 2019 (wetterzentrale.de)
Neerslagkaart van 8 januari 2019 (wetterzentrale.de)

Nordstau in de weerkaarten

Om een mooie Nordstau in de weerkaarten te herkennen heb je een bepaalde setting nodig. Je kunt grofweg zeggen dat we een hogedrukblokkade ten westen van ons nodig hebben om de stroming te kunnen laten draaien naar het noorden. Met een hogedrukgebied (H) ten westen van de Groot-Brittannië en lagedruk (T) ten oosten van de Alpen komt de glijbaan waar ik het eerder over had op gang. Let op dat kleine verschuivingen gemakkelijk nog tot een dag voor een Nordstau op kunnen treden en roet in het eten kunnen gooien. Belangrijk is dat er geen "hogedrukknietje" te dichtbij komt, want dan verplaatst het zwaartepunt zich verder naar het oosten en krijgt de Balkan de volle laag en komen de Alpen van een koude kermis thuis.

Reacties


  • Slim
    Beginner
    Slim op 1 oktober 2021 · 22:03
    Wat een goed artikel en heerlijk om te dromen over bakken met sneeuw die vallen.

Reageer

Je hebt een account nodig om te kunnen reageren in dit topic. Login of registreer.

Upgrade naar wepowder Pro

  • Uitgebreide 14 dagen verwachting
  • Hellingshoek- en expositielagen
  • Inspirerende freeride routes
wepowder Pro